واژگان مصطلح در حمل و نقل ریلی

عبارت است از خطی که مسقیما در امتداد خط بین دو ایستگاه طرفین واقع شده باشد.

خطوط فرعی :

خطوطی که در انجام عملیات خاصی مورد بهره برداری قرار گیرد، خطوط فرعی می باشند. خطوط مانور، انشعاب، صنعتی- تجاری، تاسیساتی، انبار، دوار، فرار، و تامین از این دسته خطوط می باشند.

خطوط اصلی :

شبکه راه آهن ایران از نظر مدیریت، تعمیر و نگهداری خطوط و وسائط نقلیه ریلی، بهره‌برداری و… به 19 منطقه تقسیم شده است. این مناطق دارای مسافتهای متفاوت بوده و حدود آن بستگی به نوع عوارض جغرافیایی داشته ولی با تقسیمات کشوری (استانها) مطابقتی ندارد.

مناطق راه آهن :

مجموع لکوموتیو و چند واگن که متصل به هم در یک مسیر مشخص حرکت می‌کند.

قطار :

لکوموتیوهایی که برای حمل بار و مسافر استفاده می شود.

لکوموتیو اصلی :

لکوموتیوهایی که برای جابجایی واگن در ایستگاهها، آرایش قطار، و… استفاده می شود.

لکوموتیو مانوری :

نوعی وسیله نقلیه ریلی در اندازه تقریبی مینی بوس که به منظور تردد خاص مامورین راه آهن بکار گرفته می شود.

درزین :

وزن حقیقی بار بدون احتساب وزن واگن.

وزن بار خالص واگن :

وزن حقیقی بار بعلاوه وزن واگن.

وزن بار ناخالص واگن :

تعمیراتی است که پس از زمان مشخص یا کیلومتراژ معینی براساس استانداردهای کارخانه سازنده روی وسیله نقلیه ریلی انجام می شود.

تعمیرات اساسی :

تعمیراتی است که خارج از برنامه زمان بندی شده به طور اضطراری روی وسیله نقلیه ریلی صورت می گیرد.

تعمیرات ویژه :

بازدید، تعمیر و سرویسی است که به طور معمول روزانه و یا در صورت خرابی وسایل در مبادی حرکت روی وسیله نقلیه ریلی صورت می پذیرد.

تعمیرات جاری :

بازدید و تعمیراتی است که پس از زمان یا کیلومتراژ معینی بر روی قسمتهای مشخصی از وسیله نقلیه ریلی انجام می شود.

تعمیرات نیمه اساسی :

عبارت است از حد مجاز ابعاد بزرگترین مقطع عرضی واگن و بار آن که قابل سیر در شبکه راه آهن است. گاباری بارگیری در مسیرهای مختلف بدلیل تونل ها و پل های موجود در مسیر ممکن است متفاوت باشد.

گاباری بارگیری :

محموله ای که ابعاد یا وزن آن از مقادیر مجاز حمل واگن بیشتر بوده و با تمهیدات و شرایط خاص مانند تقلیل سرعت، بکارگیری واگن حائل یا همراهی مامور ساختمانی قابل حمل است. نرخ و شرایط حمل اینگونه محمولات بستگی به نوع و ابعاد آنها دارد.

محموله استثنایی یا ترافیکی :

محموله ای که جز یکی از طبقات هشت گانه کالاهای خطرناک مندرج در مقررات حمل کالاهای خطرناک(RID) می باشد و با توجه به طبقه و ماهیت آن با شرایط ویژه حمل می گردد.

کالاهای خطرناک :

وزن واقعی محموله بارگیری شده در واگن می باشد که این وزن نباید از ظرفیت واگن بیشتر باشد.

وزن حقیقی :

در صورتی که وزن محموله بارگیری شده در هر واگن کمتر از ظرفیت باشد ظرفیت کامل واگن به عنوان وزن محسوب شده در بارنامه درج و کرایه حمل بر اساس آن محاسبه و دریافت می گردد.

وزن محسوب :

حمل یک تن بار در مسافت یک کیلومتر

تن کیلومتر :

خط نرمال خطی است که عرض آن (فاصله بین دو ریل) 1435 میلیمتر بوده و خطوط عریض خطوطی است که عرض آنها 1520 یا 1670 میلیمتر می باشد.

خطوط نرمال و عریض :

محمولاتی که بنا به درخواست صاحب کالا با قطارهای باری،مستقیم از مبدا تا مقصد حمل شود، با 25% کرایه اضافی حمل می گردند.

حمل مستقیم :

به منظور حمل و نقل کالا در قلمرو شبکه راه آهن ایران صادر می گردد.

راهنامه داخلی :

بارنامه ای که برای حمل و نقل کالا به/ از کشورهای خاور نزدیک و اروپا از مرز رازی و در چارچوب تعرفه TEA  صادر می شود.

راهنامه CIM :

برای حمل و نقل کالا از / به کشورهای مستقل مشترک المنافع (شوروی سابق) از مرزهای سرخس یا اینچه برون صادر می شود.

راهنامه SMGS :

رفتن به نوارابزار